Saturday, September 29, 2012

Oefening: als u niet meer weet wat u kunt doen


Oefening: als u niet meer weet wat u kunt doen

Voor professionele zorgverleners is het al lastig om altijd hun geduld te bewaren bij het omgaan met dementerenden, laat staan als u samenleeft. Dit is een oefening om te doen op de momenten dat het teveel is.
  • Loop even weg bij uw partner, haal diep adem en gooi desnoods iets tegen de muur. U zult zich vaker machteloos, boos of verdrietig voelen, zonder dat u er direct iets aan kunt veranderen.
  • Bel iemand op die dichtbij u staat en stort uw hart uit. De ander hoeft niets te antwoorden, of raad te geven, maar gewoon naar u te luisteren.
  • Ga bij uzelf na hoe u een jaar geleden in deze situatie had gehandeld, of wat uw partner altijd prettig vond en doe dat.
  • Stop met waar u mee bezig bent en denk aan iets dat u partner voor u heeft gedaan wat veel voor u betekende, roep het gevoel op dat u toen voor hem had en ga vanuit dat gevoel naar hem toe.   

Friday, September 21, 2012

Oefening: uw dagelijks leven vormgeven


Oefening: uw dagelijks leven vormgeven
Het lijkt misschien gek om hier een oefening aan te wijden, maar het is voor u en uw partner erg prettig om de dingen die u graag doet ook te blijven doen.
Ga samen met uw partner aan tafel zitten, met een groot papier waarop alle dagen van de week staan. Bedenk dan samen het antwoord op de volgende vragen:
  • Welke dingen moeten per dag gebeuren? Dit zijn zaken die gedaan moeten worden, zoals aankleden, wassen, koken, boodschappen doen, het vuilnis buiten zetten, de tuin doen, schoonmaken, en wat voor u verder belangrijk is. Schrijf deze op bij de dagen waarop ze gebeuren.
  • Wat vond en vind u prettig om samen te doen? Dit hoeven geen nieuwe dingen te zijn, maar activiteiten die u altijd al graag samen deed. Schrijf deze op per week of per maand.
  • Wat vond en vind uw partner prettig om te doen? Ook hiervoor geldt dat het juist de dingen zijn waar hij altijd al plezier in had. Denk aan beweging, ontspanning, lezen, muziek luisteren. Vraag u af of uw partner deze activiteiten nog kan doen, of heeft hij hier hulp bij nodig? Heb het erover hoe hij nog wel die dingen kan doen. Schrijf ook deze activiteiten op.
  • Wat vond en vind uzelf prettig om te doen? In deze nieuwe situatie is het nog belangrijker dat u dingen doet die ontspannend en prettig voor u zijn. Schrijf ze op in het week of maandoverzicht.
  • Welke familie, vrienden en kennissen wilt u graag zien? Neem ook afspraken met hen op in het overzicht.
  • Als u dit klaar heeft, kunt samen per dag kijken hoe het er voor u beiden uitziet. Bespreek per activiteit wie dit gaat doen, en welke hulp er nodig is. Kunt u het samen oplossen, of is het mogelijk om iemand anders vragen te helpen.
  • Besteed van de noodzakelijke taken zoveel mogelijk uit. Vraag thuiszorg aan, vraag buren, familie en kennissen om te helpen en kijk wat een vrijwilligersdienst in uw gemeente kan doen.
  • Als uw partner hulp nodig heeft bij de dagelijkse of prettige zaken, betekent dit niet automatisch dat u dit hoeft te doen. Doe vooral wat u fijn vindt samen, en kijk of er anderen zijn die het leuk vinden om uw man te helpen.
  • Als u iets alleen gaat doen, bespreek dan of uw man alleen thuis kan en wil blijven. Kijk anders of hij op hetzelfde moment iets anders kan doen, of er iemand langs komt.

Monday, September 17, 2012

Gelukkig getrouwd

Gelukkig getrouwd

"Vandaag is de trouwdag van meneer en mevrouw", zegt mijn collega als we de woonkamer binnenstappen.
"O gefeliciteerd", richt ik mij tot meneer. "Hoeveel jaar zijn jullie nu getrouwd?"
"64 jaar, maar we doen er niet echt iets aan hoor."
Mevrouw zit in haar rolstoel wat te kauwen op een stukje brood. Ze is afhankelijk van onze zorg, lichamelijk tot zeer weinig in staat. Ze zegt ook niet zoveel meer, maar als meneer vertelt over hun eerste ontmoeting wil ze blijkbaar toch wat kwijt.
"Dat was een verschrikkelijk feest," zegt mevrouw met haar mond nog halfvol.
"Met als lichtpuntje natuurlijk de ontmoeting met uw man", vult mijn collega snel aan. "Wie zette de eerste stap?", vraagt ze vervolgens aan meneer met een geforceerde glimlach.
Zoals wel vaker in een gezond huwelijk, vult mevrouw het antwoord in voor haar man. Gezien haar lichamelijke en geestelijke toestand, is het in dit geval echter minder voor de hand liggend. Elke volzin is een klein wonder, vooral deze, doordrenkt van sarcasme, of is ze cynisch wanneer ze zegt: "Ik heb geen stap gezet op die donkere dag!"
Meneer lacht niet. Zou hij de humor van zijn vrouw na 64 jaar huwelijk nog steeds niet begrijpen? Of spreekt zij in bittere ernst en maakt zij hem onzeker? Misschien staat hij nogal altijd fier rechtop, maar voelt hij zich geestelijk gevangen. Terwijl zijn vrouw nu in een rolstoel zit, maar zonder schroom om de vinger op de zere plek te leggen.
"Nou mevrouw, u maakt natuurlijk een grapje, het moet toch de mooiste dag uit uw leven zijn geweest?", probeert mijn collega. In haar ogen een laatste poging het praatje positief te houden. Mevrouw vervalt echter weer in haar gebruikelijke stilzwijgen, in haar rol van seniel demente die glazig voor zich uitkijkt.
Het wonder is echter al geschiedt. Mevrouw sprak en haar woorden klinken nog door in het huis. Daarom heeft meneer zijn vrouw altijd aan zijn zij gehouden. Hij heeft er altijd in gelooft, dat zij hem nog eens zou vertellen hoeveel ze van hem houdt. Hij heeft altijd hoop gehouden, dat het wegvallen van haar hersenfuncties ze niet verder uit elkaar zou drijven. Maar dat het haar hart zal doen spreken.
Hij weet vandaag, dat zijn hoop niet vergeefs is geweest. Het was een verschrikkelijk feest. Het was een donkere decemberdag. Zij zette inderdaad geen stap. Hij liep af op haar lieve lach.

Verhaal uit de verpleegpraktijk door verpleegpoeet Sander Ritman, lees meer op www.sanderritman.com

Friday, September 14, 2012

Goed om te weten: fasen van dementie


Goed om te weten: fasen van dementie
Dementie is een ziekteproces, dat aan het begin hele andere gevolgen heeft voor uw partner dan in een later stadium. Om de beleving van uw partner te kunnen volgen, is het goed te weten welke beleving en gedrag bij welke fase horen.

In de beginfase gaat het opnemen van nieuwe informatie moeilijker, voelt het alsof uw partner de grip op zijn omgeving kwijtraakt krijgt hij moeite met logisch redeneren en vooruit plannen, is lezen, schrijven en spreken lastiger. Vaak reageren mensen in deze fase met ontkennen, verbergen, woede, in zichzelf keren en somberheid.

In een gevorderd stadium merk is het voor uw partner lastig om over zijn eigen gedrag na te denken, lukt het herkennen van omgeving en anderen steeds minder goed, valt het onderscheid in tijd en plaats weg, dus lopen vroeger en nu, deze plek en een andere en tussen mensen weg. Uw partner zal in deze fase reageren met paniek en angst. Wat hij voelt en ervaart is meteen aan hem te zien. Uw partner is steeds op zoek, blijft steeds dezelfde handelingen verrichten.

In de eindfase van dementie verliest taal zijn betekenis voor uw partner, betekenis hebben alleen nog geuren, beelden, geluiden. Hij is helemaal in zichzelf gekeerd, de buitenwereld is weggevallen. Uw partner heeft niet meer het gevoel dat hij controle heeft over zijn lijf.


Friday, September 7, 2012

Goed om te weten: Hoe werken hersenen en geheugen?


Goed om te weten: Hoe werken hersenen en geheugen?

Wie weet komt er nog eens een medicijn tegen Alzheimer, als medici de werking van onze hersenen weten te doorgonden. Voorlopig is de precieze werking van onze hersenen nog een mysterie. Wat we wel weten is dat verschillende gebieden in de hersenen verschillende functies hebben. Zo komt de aansturing van onze spieren vanuit de kleine hersenen, bestuurt de hersenstam onze ademhaling, hartslag en bloeddruk en bevindt ons geheugen zich in de grote hersenen.

Nieuwe informatie die we via onze zintuigen binnen krijgen wordt tijdelijk opgeslagen in de hippocampus, dit vormt ons kortetermijngeheugen. Informatie die we belangrijk vinden, of met intense emoties gepaard gaat, wordt later opgeslagen op een andere plek in onze hersenen: on s langetermijngeheugen. Hier worden onze kennis van feiten opgeslagen, vaardigheden en onze persoonlijke historie. Door ze te gebruiken trainen we de hersenen en blijft onze reactiesnelheid hoog, en vergeten we weinig. Vanaf het 65ste levensjaar beginnen hersenen te slijten. Bij dementie sterven steeds meer hersencellen af, waardoor uiteindelijk alle hersengebieden aangetast worden.

De symptomen van dementie zijn dus zee afhankelijk van het aangetaste hersengebied. De ziekte van Alzheimer begint met een beschadiging van de hippocampus; het kortetermijngeheugen gaat dus achteruit. Zo kunnen beginnend dementerenden nog wel de weg naar huis vinden, die informatie ligt in hun langetermijngeheugen opgeslagen. Maar ze verdwalen in een nieuwe omgeving.

Ons geheugen werkt met beelden, roep een woord en we krijgen er een beeld bij. Dat beeld gebruiken we om iets te doen, bijvoorbeeld een glas water halen. Ziet u het al voor zich? Bij gezonde hersenen gaat het oproepen van beelden razendsnel, maar bij dementerenden begint dit te haperen, tot een moment dat de beelden er niet meer zijn. Het geheugen is een soort fotoalbum, waarin beelden van belangrijke, emotionele gebeurtenissen steviger vastgelijmd zitten dan alledaagse. Geur en geluid werkt sterk op het geheugen. Tot ver in het dementieproces herkennen mensen muziek en geuren, en krijgen beelden van bijhorende herinneringen.